بیست‌وچهارمین همایش روز ملی کیفیت در اتاق ایران برگزار شد

بیست‌وچهارمین همایش روز ملی کیفیت با محوریت «کیفیت در گذار؛ بازاندیشی در مدیریت سازمان» با حضور پیام باقری نایب‌رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران؛ فرزین انتصاریان، رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران؛ فرشید شکرخدایی، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران و حسن فروزان‌فرد، عضو هیات مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران، فرحناز قلاسی‌مود معاون توسعه استانداردها و مقررات فنی سازمان ملی استاندارد، جمعی از شخصیت‌های علمی و فعالین بخش خصوصی در اتاق ایران برگزار شد.

شکرخدایی: ارتقای کیفیت نیازمند رقابت، فناوری و توجه به کیفیت زندگی است

فرشید شکرخدایی، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران، با تأکید بر ضرورت بازنگری در مفهوم کیفیت گفت: کیفیت نباید صرفاً به محصول و خدمات محدود شود، بلکه کیفیت زندگی مشتریان، کارکنان و سهامداران نیز باید در کانون توجه مدیران سازمان‌ها قرار گیرد.

او با اشاره به پیشینه نظام استاد و شاگردی در بازار ایران، توجه به جزئیات، مهارت‌آموزی و انتقال تجربه را از عوامل مؤثر در شکل‌گیری کیفیت در تولید سنتی دانست.

شکرخدایی با بیان اینکه گسترش تولید انبوه و کاهش رقابت در برخی صنایع بر کیفیت محصولات اثر گذاشته است، افزود: حمایت‌های تعرفه‌ای طولانی‌مدت در صنایعی مانند خودرو و لوازم خانگی، در مواردی به شکل‌گیری بازارهای کم‌رقابت و فاصله‌گرفتن کیفیت از انتظارات مصرف‌کنندگان منجر شده است.

به گفته شکرخدایی، بازگشت رقابت، ورود فناوری‌های جدید و جذب سرمایه می‌تواند زمینه ارتقای کیفیت تولید و خدمات را فراهم سازد.

نایب‌رئیس هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران همچنین کیفیت زندگی را از عوامل مهم در ماندگاری سرمایه انسانی دانست و با اشاره به تغییرات جمعیتی و افزایش جمعیت سالمند در سال‌های آینده، توسعه خدمات باکیفیت در حوزه سلامت، نگهداری، تفریح و سرگرمی را ضروری خواند.

او تأکید کرد: مدیران کیفیت باید با فناوری‌های نوین همراه شوند، کیفیت قوانین و اجرای آن‌ها را نیز مورد توجه قرار دهند و با انتقال تجربه به نسل جدید کارشناسان، زمینه تربیت مدیران آینده حوزه کیفیت را فراهم کنند.

قلاسی‌مود: گذار به تنظیم‌گری هوشمند، ضرورت تحول نظام استاندارد کشور است

فرحناز قلاسی‌مود، معاون توسعه استانداردها و مقررات فنی سازمان ملی استاندارد، با اشاره به تصویب سند جامع و نقشه راه تحول نظام استاندارد و کیفیت کشور در سال گذشته گفت: استقرار نظام جامع مقررات فنی و تحول در نظام تنظیم‌گری کشور مورد تأکید قرار گرفته است.

به گفته او، این رویکرد می‌تواند سازوکار نهادی لازم برای عبور از الگوهای سنتی کیفیت و بازاندیشی در حکمرانی کیفیت کشور را فراهم کند.

او با بیان اینکه روش‌های سنتی کنترل کیفیت، از بازرسی محصول نهایی تا نظارت بر فرایند تولید، دیگر پاسخگوی تحولات فناوری و پیچیدگی محصولات نیست، افزود: در رویکرد جدید، مسئولیت کیفیت و ایمنی محصول بر عهده تولیدکننده است و نقش دولت از مداخله مستقیم در تولید به نظارت بر عملکرد و خوداظهاری تولیدکنندگان تغییر می‌کند.
در این الگو، تولیدکننده باید مسئولیت محصول خود را بپذیرد و دولت بر نحوه ایفای این مسئولیت نظارت کند.

قلاسی‌مود با تشریح چهار نسل تحول نظام استاندارد در کشور، گفت: در نسل نخست، استانداردها ابزار فنی تولید و ایجاد مشخصات یکسان برای کالاها بودند؛ در نسل دوم، استانداردهای اجباری با هدف حمایت از حقوق مصرف‌کننده و کاهش ریسک عمومی گسترش یافتند.

او ادامه داد: نظام استاندارد کشور از سال ۱۳۷۰ تاکنون عمدتاً بر همین الگو استوار بوده و کنترل کیفیت را از طریق الزام تولیدکنندگان به رعایت استانداردهای اجباری دنبال کرده است.

معاون سازمان ملی استاندارد با اشاره به تجربه کشورهای دیگر بیان کرد: در نسل سوم، نظام مقررات فنی شکل گرفت و استانداردها بیشتر به‌عنوان ابزاری برای احراز انطباق مورد استفاده قرار گرفتند؛ در این الگو، تعیین جزئیات فنی تولید به جامعه متخصص واگذار شد و مقررات بر الزامات اساسی کالا تمرکز کردند.
این تغییر به تولیدکنندگان امکان می‌دهد فراتر از حداقل‌های استاندارد حرکت کنند و با ارتقای کیفیت محصولات، قدرت رقابت بیشتری به دست آورند.

قلاسی‌مود، نسل چهارم را حرکت به سمت حکمرانی هوشمند در تنظیم‌گری فنی دانست و گفت: در این الگو، برخلاف شیوه‌های یکسان نظارت بر همه کالاها، سطح مداخله و ارزیابی انطباق متناسب با میزان ریسک هر محصول تعیین می‌شود.
به این ترتیب، کالاهای دارای ریسک بالاتر به نظارت متناسب با مخاطرات خود نیاز دارند و برای سایر کالاها نیز می‌توان سازوکارهای متناسب‌تری در نظر گرفت.

او در پایان تأکید کرد: حرکت به سمت مقررات فنی و تنظیم‌گری مبتنی بر ریسک، ضمن حفظ پایداری کیفیت، می‌تواند تاب‌آوری اقتصادی را افزایش دهد و فضای رقابت‌پذیری تولیدکنندگان را تقویت کند؛ از این رو، نظام استاندارد کشور باید از الگوی نسل دوم عبور کند و ابتدا به سمت استقرار نظام مقررات فنی و سپس تنظیم‌گری هوشمند حرکت کند.

انتصاریان: کیفیت در گذار، نیازمند بازنگری در مدیریت سازمان و حفظ سرمایه انسانی است

فرزین انتصاریان، رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران نیز در پیامی ویدئویی با اشاره به تحولات مدیریت کیفیت در جهان گفت: سازمان‌ها از تمرکز صرف بر نظام‌های مدیریت کیفیت به سمت بهره‌گیری از داده‌ها، ارتباطات دیجیتال و زنجیره‌های تأمین یکپارچه حرکت کرده‌اند.
تجربه نشان می‌دهد سازمان‌هایی که توان یادگیری و سازگاری با تغییرات را داشته‌اند، رشد کرده‌اند و مجموعه‌های ناتوان از همراهی با تحولات، بخشی از قدرت رقابت و استمرار فعالیت خود را از دست داده‌اند.

این فعال اقتصادی با اشاره به گسترش هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال اظهار کرد: رقابت جهانی در این حوزه، معیارهای کیفیت، هزینه و سرعت عرضه محصولات و خدمات را تغییر داده است.
برای ایران، استفاده حداکثری از فناوری‌های در دسترس و به‌کارگیری آن‌ها برای حل مسائل واقعی، افزایش بهره‌وری و بهبود کیفیت اهمیت دارد.

به گفته انتصاریان، استفاده از هوش مصنوعی باید همراه با اطمینان از صحت نتایج، حفاظت از اطلاعات و رعایت ارزش‌های انسانی باشد.

رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران با اشاره به آثار جنگ، تنش‌های منطقه‌ای و تحریم‌ها بر فعالیت بنگاه‌ها، گفت: محدودیت در سرمایه‌گذاری، دسترسی به فناوری و تأمین مواد اولیه، در کنار نگرانی درباره آینده، توان انسانی و فکری سازمان‌ها را تحت فشار قرار داده است.

او تأکید کرد: کیفیت به انگیزه، شایستگی و شرایط کاری کارکنان وابسته است و نمی‌توان انتظار داشت نیروهای خسته و نگران، همواره ضعف‌های سازمان را با تلاش بیشتر جبران کنند؛ از این رو، حمایت از سرمایه انسانی و فراهم‌کردن فرصت مشارکت، یادگیری و رشد حرفه‌ای باید در اولویت مدیران باشد.

انتصاریان با بیان اینکه کیفیت نباید صرفاً به محصول و رضایت مشتری محدود شود، ادامه داد: کیفیت باید در تمام بخش‌های سازمان، از مدیریت مالی و منابع انسانی تا تدارکات و تأمین منابع و ارتباط میان واحدها جاری باشد و مسئولیت تحقق کیفیت بر عهده مدیریت عالی و همه مدیران است و واحد کیفیت نقشی تخصصی و پشتیبان دارد.

به گفته او، کنترل فرآیندها، ممیزی و دریافت گواهینامه ضروری است، اما نهادینه‌شدن کیفیت به تصمیم‌های مدیران، فرهنگ سازمانی، وجدان حرفه‌ای و پاسخ‌گویی به نیازهای همه ذی‌نفعان وابسته است.

او همچنین درباره ضرورت مدیریت هزینه‌ها در شرایط دشوار اقتصادی هشدار داد و افزود: صرفه‌جویی نباید به حذف فرصت‌های یادگیری و توسعه کارکنان منجر شود؛ زیرا کاهش هزینه آموزش در کوتاه‌مدت می‌تواند هزینه‌های بیشتری در آینده به سازمان تحمیل کند.
یادگیری باید بر اساس نیازهای واقعی شغلی و مهارت‌هایی مانند تفکر سیستمی، تحلیل شواهد، همکاری میان واحدها و هدایت تغییر شکل بگیرد.

او پیوند تجربه پیشکسوتان با دانش و توان فناورانه نسل جوان را یکی از پایه‌های شکل‌گیری سازمان یادگیرنده دانست.

رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران در پایان با اشاره به فعالیت این انجمن از سال ۱۳۷۷، خواستار همکاری گسترده‌تر نهادهای سیاست‌گذار، دانشگاه‌ها و تشکل‌های حرفه‌ای برای توسعه دانش و شایستگی‌های مدیریتی شد و تأکید کرد ظرفیت تخصصی انجمن و اعضای آن می‌تواند در حل مسائل واقعی بنگاه‌ها و تبدیل برنامه‌های توسعه کیفیت به اقدامات عملی و قابل ارزیابی به کار گرفته شود.

تقی‌زاده: کیفیت فراتر از سودآوری و پایبندی به اصول حرفه‌ای است

علی تقی‌زاده، عضو هیئت علمی دانشگاه، با تأکید بر اینکه کیفیت را می‌توان نوعی باور و پایبندی به اصول دانست، گفت: فعالان این حوزه به دنبال سودآوری هستند، اما سودی که از مسیر خدمت به بشریت و ارائه محصولات و خدمات باکیفیت به دست می‌آید.

او با بیان اینکه کیفیت مجموعه‌ای از اصول است که پیروان آن باید به آن پایبند باشند، تأکید کرد: این اصول به سازمان یا صنعت خاصی محدود نمی‌شود و هر مجموعه‌ای، فارغ از حوزه فعالیت خود، برای دستیابی به کیفیت باید آن‌ها را در عمل رعایت کند.
کیفیت زمانی معنا پیدا می‌کند که از یک شعار فراتر برود و به بخشی از باور، رفتار و عملکرد سازمان تبدیل شود.

در پایان این همایش، از حامیان نهضت ملی کیفیت که در گسترش و ترویج فرهنگ کیفیت نقش مؤثری داشته‌اند، تجلیل به عمل آمد.

خبرنگار : ادمین